PRAKTISCHE VOEDING
 

     Ik heb de titel van deze pagina omgevormd naar 'praktische' voeding omdat ik heel bewust niet in detail wil gaan wat betreft de nutriënten of de bouwstoffen in de vogelvoeding. Er zijn zo een 50-tal nutriënten bekend en deze uitvoerig beschrijven zou te langdradig worden plus ik bezit er de kennis niet over. Daarom verkies ik om me te beperken tot de praktische kant en ik moet al onmiddellijk zeggen dat er weinig concreets bekend is over vogelvoeding en over voeding van zebravinken in het speciaal. Datgene wat jullie hieronder te lezen krijgen is er gekomen dankzij verwoede pogingen van enkele kwekers, waaronder ikzelf, om via experiment de voedingsgewoonten van de zebravink te bepalen. Als zebravinkenkweker zijn we grotendeels aangewezen op verworven kennis op het gebied van nutsdieren en meer bepaald het pluimvee. Dit is te erg om vast te stellen maar we moeten het nu eenmaal aanvaarden.

Als jullie dus gedacht hadden om hier eens haarfijn te vernemen hoe zebravinken moeten gevoed worden, dan moet ik jullie gedeeltelijk ontgoochelen omdat zoals reeds eerder gezegd alles gebaseerd is op experimenten en niet op wetenschappelijke stellingen. Zelfs de grote specialisten in de grote bedrijven moeten toegeven dat onze kleine siervogels economisch niet interessant zijn om dure onderzoeken op uit te voeren. Dus blijft er niets anders over dan de voedingssupplementen voor het pluimvee in die mate aan te passen aan het gewicht van onze zebravinken. Wat we op deze pagina willen bereiken is dat jullie zelf beginnen nadenken en alzo proberen om meer inzicht en kennis te vergaren om jullie zebravinken alles te geven en aangepast aan de omgevingsfactoren.

Zebravinken komen uit Australië en hebben geen seizoenen met langere lichtduur nodig om tot broeden over te gaan. Dat maakt dat ze onder alle omstandigheden met succes gehouden en gekweekt kunnen worden. De kunst van de voedingsleer bestaat er dus in eerste instantie in om onze vogels steeds een optimale conditie te bezorgen, ongeacht de omgeving waarin ze verblijven. Zebravinken worden gehouden in verwarmde kelders maar ook in koude tuinhuisjes met dunne en ongeïsoleerde wanden, in broedkooien maar ook in volières, binnen en buiten, met constante maar ook met wisselende temperatuur, bij daglicht of kunstlicht, met of zonder ventilatie, met hoge of lage vochtigheidsgraad in de lucht. Al deze factoren hebben invloed op de conditie van de vogel. En vermits we die conditie optimaal wensen te houden moeten we de voeding aanpassen naar die omstandigheden. We kunnen dus via de voeding veel bijregelen maar we moeten realist blijven en niet denken dan de voeding bij de zebravinken zwarte magie is.

We moeten dus besluiten dat de omgevingsfactoren en de voeding twee factoren zijn die mekaar in twee richtingen beïnvloeden. Bij huisvesting in kooien is de voeding meer kunstmatig dan in grote buitenvolières waar de zebravinken kunnen rondvliegen tussen allerlei beplanting, voorzien van alle mogelijke insecten, en ze kunnen foerageren op de grond tussen de bladeren en in de verse aarde. In een kunstmatig milieu zal u veel bewuster moeten omgaan met de voeding.

Als we de toename van grootte en gewicht bij levende wezens over vele decennia onderzoeken, dan komen we tot de vaststelling dat deze evenredig zijn met de toename van eiwitten in de voeding. Bij de zebravinken zal dat niet anders zijn. Des te rijker en gevarieerder de voeding, des te groter en struiser zullen de geboren jongen zijn. Hierbij moet natuurlijk rekening gehouden worden met de erfelijke aanleg die het jong van zijn ouders meegekregen heeft. Als je met kleine oudervogels zit, kan je de jongen niet dubbel zo groot kweken als de ouders. Je kan er alleen voor zorgen dat wat er genetisch inzit er ook maximaal uitkomt en dit door het geven van een volwaardige voeding.

Het doel van aangepaste voeding is dus zeker niet om uw vogels groter te kweken dan genetisch bepaald is, het doel van de voeding is in drie punten samen te vatten:
1 Opbouw en de vervanging van weefselcellen in het lichaam,
2 Verschaffen van energie voor het het handhaven van de lichaamswarmte en voor de arbeid bij noodzakelijke lichaamsverrichtingen,
3 Ten aanzien van het pluimvee: iets te produceren, bijvoorbeeld vlees of eieren, vluchtprestaties bij duiven, enz.

De opbouw van weefselcellen is van toepassing op jonge vogels terwijl de vervanging ervan meer van toepassing is op volwassen vogels. De enige opbouw bij volwassen zebravinken is de vorming van het ei. Dat dit meer van toepassing is bij poppen dan bij mannen zal u wel duidelijk zijn daar de poppen de eieren moeten produceren. De verzorging en voeding van de pop voor de leg begint is dus zeer belangrijk. Alleen goed gevoede poppen gaan zonder problemen tot eileg overgaan. Poppen die niet goed doorvoed zijn gaan de laatste maand voor de eileg hun schade moeten trachten in te halen, tenminste de kweker moet dat proberen te doen door de voeding aan te passen. Houd er rekening bij dat een nieuwe voedingsgewoonte minimum 30 dagen nodig heeft om effect te hebben op het vogellichaam.

Aanvullend willen we stellen dat een volwaardige en uitgebalanceerde voeding pas effect heeft als deze gerantsoeneerd gegeven wordt, dus de vogels krijgen net zoveel eten als ze per dag (of per week) op kunnen, een zebravink verbruikt gemiddeld 5 gram zaad en 1 gram eivoer per dag.
     Voordelen van deze voedermethode zijn:
          - Ze nemen alles op en de berekende voedingswaarde van de mengeling wordt in de praktijk ook effectief opgenomen.
          - Afhankelijk van het seizoen kan de samenstelling veranderen, zo zal er in de rustperiode minder behoefte zijn aan eiwitrijke zaden.

     Nadelen van deze voedermethode zijn:
          - Er kruipt meer tijd in de verzorging van de vogels.
          - Er zal iedere dag op hetzelfde uur moeten gevoerd worden, anders vallen er doden of raken de vogels uit conditie.

De voeding bestaat uit de zaadmengeling, het eivoer, water en enkele aanvullingen zoals groenvoer, geweekte zaden, onkruiden, insecten, grit en maagkiezel. Hieronder verduidelijk ik hoe wij onze zebravinken voederen. Dit kan een leidraad zijn voor kwekers met problemen, maar ik wil benadrukken dat als jullie tevreden zijn over jullie systeem van voederen, verander er dan totaal niets aan. Zeker nooit tijdens de kweek veel veranderen.

• ZAADMENGELING

• EIVOER / KRACHTVOER

• VITAMINES

• WATER

• GROENVOER

• MINERALEN, GRIT & MAAGKIEZEL

• INSECTEN

• ONKRUIDEN

ZAADMENGELING:

Zebravinken zijn zaadeters en bij zulk soort vogels is de basis voor een goede voeding natuurlijk de zaadmengeling. In praktijk zal deze bestaan uit slechts enkele zaadsoorten: gele panis, gele millet, Japanse millet en kanarie witzaad. De percentages zal u zelf moeten invullen daar iedere stam vogels een andere voedingsgewoonte heeft. Er moet echter van uitgegaan worden dat 70% moet bestaan uit millet en panis, en de overige 30% zal dan bestaan uit plat witzaad en Japanse millet.

In een zaadmengeling die standaard te koop aangeboden wordt in de handel zullen er meestal zaden aanwezig zijn die totaal niet opgenomen worden door onze zebravinken. We spreken dan over lijnzaad, gepelde haver, hennep of kempzaad, ... . Deze zaadsoorten zitten er in om ofwel de prijs te drukken ofwel om te voorzien in de behoeften van andere grotere exotische vogels.

Belangrijk bij zaden is het vochtgehalte, dit mag de 17% niet overschrijden. Ligt het vochtgehalte hoger, dan hebben we kans op schimmelvorming. Hoe lager het vochtgehalte in de zaden, hoe hoger de voedingswaarde. De overige 83% noemen we de droge stof, en natuurlijk zit de voedingswaarde in deze droge stof. Belangrijkste aanwezige stoffen zijn koper, calcium, fosfor, natrium, mangaan, jodium, ijzer, silicium en kalium.
Bij het spenen der jongen, anders gezegd het scheiden van de jongen van de ouders, geeft men best trosgierst aan de pas zelfstandige jongen. Trosgierst heeft een iets hogere vochtigheidsgraad en is over het algemeen verser dan zaden, hierdoor is het voor de jonge en minder krachtige snaveltjes makkelijker om de zaadjes te pellen.

Naar boven

EIVOER / KRACHTVOER:

Wat het verschil is tussen beiden weten we zelf niet echt goed. Meestal spreekt men over eivoer in de kweekperiode en over krachtvoer in de rust- en ruiperiode, wij spreken alleen maar over eivoer en dit wordt het ganse jaar verstrekt. Ook grote commerciële eivoerproducenten zoals Orlux spreken alleen over eivoer. De term krachtvoer wordt er niet gebruikt.

Wat wel een zekerheid is, is dat een goede zaadmengeling niet volstaat om volwaardige vogels op de show te brengen. Een goed eiwitrijk eivoer zal daarom als aanvulling moeten gegeven worden. Het eivoer zal moeten aanvullen waar de zaadmengeling tekort schiet op gebied van eiwitten, vitamines en mineralen. De meest eenvoudige weg is het aankopen van een commercieel eivoer. Normaalgezien zit in de gekende merken vrijwel alles wat een vogel nodig heeft, alleen is er een probleem en dat is dat zebravinken andere smaken op prijs stellen dan kanaries, parkieten en wildzang. Vele vogels doe je een plezier met het toevoegen van honing; zebravinken evenwel niet. Dit smaakprobleem zorgt ervoor dat aardig wat kwekers zich de haren uit het hoofd zouden trekken, omdat hun vogels geen eivoer opnemen. Daarom zullen we hier enkele samenstellingen bespreken die we zelf uitgeprobeerd hebben en de aanmaak ervan is zeer eenvoudig. Het is gemaakt op basis van enkele ervaringen: zo eten zebravinken liever vochtig eivoer dan droog, en het eivoer moet zacht zijn en niet hard.

1 - Met ORLUX - producten: gedurende twee jaar (2006 en 2007) hebben we onderstaande samenstelling uitgeprobeerd. Voordeel is dat de vogels werkelijk alles krijgen wat ze nodig hebben. Nadeel is het vele werk plus de kosten voor de producten plus op gebied van een grotere productiviteit in de kweek viel er geen verschil op te merken. Toch willen we deze ORLUX-wijze laten staan en zeker niet afbreken.

Wij nemen twee maatjes rusk (of couscous) en laten dit enkele minuten trekken in twee maatjes water waaraan eerst een drietal zaken worden toegevoegd. Om te beginnen een vitaminecomplex Ferti-vit van Orlux. Orlux Ferti-vit is een multivitaminepreparaat voor vogels op basis van vitaminen en aminozuren, verrijkt met vitamine E. Ferti-vit bevordert de geslachtsdrift en de vruchtbaarheid van uw vogels. Dit product is aangewezen bij leg- en vruchtbaarheidsstoornissen, slechte groei of sterfte in het ei. Vermits we met onze zebravinken het ganse jaar door kunnen kweken is het best om een vitaminecomplex te geven met veel vitamine E.
Vervolgens voegen we Orlux Bio-digest toe. Orlux Bio-digest is een darmconditioner voor vogels op basis van fructo-oligosachariden. Dit product is niet wateroplosbaar en moet men onder het voer mengen. Bio-digest is een voedingsbron voor goedaardige bacteriën en zorgt ervoor dat ziekteverwekkende bacteriën zich niet kunnen vasthechten in de darm.
Als laatste wordt Orlux Opti-breed toegevoegd. Opti-breed is een uitgebalanceerd mengsel van aminozuren, vitaminen, mineralen en sporenelementen ter aanvulling van het dagelijks vogelrantsoen. Opti-breed bevat alle noodzakelijke nutriënten in de juiste verhoudingen, bevordert de algemene gezondheid en de vruchtbaarheid. Opti-breed zorgt voor een optimale groei van de jonge vogels, een gezond skelet met stevige beenderen, een sterke eischaal, een perfecte huid- en vederstructuur en verhoogt de weerstand van het organisme. Florastimul ondersteunt de goede darmflora. L-carnitine ondersteunt de groei van de jongen. L-carnitine ondersteunt ook de vetverbranding, waardoor er meer energie beschikbaar is voor fysische inspanningen.

Deze rusk met voedingssupplementen maakt ongeveer 25% uit van het eivoer. De overige 75% wordt gevormd door zes maatjes droog Orlux eivoer voor tropische vogels. Dit eivoer heeft een fijne structuur waardoor een volledige opname gegarandeerd wordt. De extra toegevoegde lysine en methionine zorgen voor een optimale groei en vederopbouw. Dit eivoer is verrijkt met gammarus, een bron van dierlijk eiwit. Zebravinken eten deze droge insecten echter niet graag en daarom gaat het droge eivoer eerst door de koffiemolen.

Alles wordt goed gemengd en vrijwel onmiddellijk aan de vogels gegeven. Ideaal is als dit eivoer eerst een nachtje in de koelkast heeft kunnen 'rusten' zodat alles goed vochtig is. U zal merken dat de vogels reeds in volle afwachting klaar zitten als U de kweekruimte binnen gaat. Het eivoer wordt onmiddellijk opgenomen en aan de, om eten bedelende, jongen gegeven. Misschien lijkt het maken van dit eivoer te omslachtig, volgens ons is het de enige manier om de jonge vogels een goede start te geven en ze te vrijwaren van medicijnen tijdens hun eerste levensdagen. Wij proberen onze zebravinken medicijnenvrij op te kweken en dit is niet zo eenvoudig als je het hoofdstuk ziekten gelezen hebt.

Indien U toch ondanks alle voorzorgen medicijnen moet geven aan de vogels kan dit ook best in het water van de rusk/couscous toegevoegd worden. De vogels nemen ze dan zonder problemen tot zich. Medicijnen in het drinkwater doen, heeft hetzelfde effect als water naar de Noordzee brengen, met andere woorden: totaal geen effect. Zebravinken ruiken en proeven direct dat spul in het water en nemen niets tot zich. Hun instinct leert hun van het bovenste deel weg te kieperen in de hoop eronder iets anders te vinden. Resultaat zijn lege drinkflesjes die de kweker verkeerdelijk de indruk geven dat het medicijn toch is opgenomen.

2 - Met Céde - producten: het afgelopen jaar 2008 heb ik het Orlux eivoer vervangen door Cédé Mix exoten. Het voordeel van dit eivoer is dat er veel minder insecten inzitten die door zebravinken toch niet gegeten worden. Verder heeft dit eivoer een iets zoetere smaak. Onmiddellijk viel op dat dit eivoer beter opgenomen werd. Verder was de bereiding zoals met de Orlux - producten. Dus alles op basis van rusk en de genoemde Orlux-supplementen. En natuurlijk de diepvries pinkys niet vergeten, want daar zijn alle Australische prachtvinken verzot op.

En welke producten ga ik nu in de toekomst gebruiken? Wel, mijn experimenten op gebied van voeding van de laatste jaren waren er op gericht om struise en zware zebravinken terug een normale kweekdrift te laten verkrijgen. Hierin ben ik met deze producten niet geslaagd. Voor volgend kweekjaar ga ik weer naar mijn methode van voor 2006. Ik zie dat de Cédé Mix voor exoten goed opgenomen wordt. Ik ga dat weer aanvullen met Breedmax, het product dat ik vroeger gebruikte. Toen ben ik er mee gestopt omdat ik als eens jongen had met misvormde poten. Ervaring van andere kwekers leerde me echter dat een lagere dosering dit euvel niet veroorzaakte. Ook had ik met Breedmax steeds grotere legsels en de vogels waren veel actiever. Het eivoer is onmiddellijk klaar en kan in kleien en grote hoeveelheden klaar gemaakt worden.

Hier volgt onze werkwijze:
1 - In een kom doen we tegelijk 50 ml water, 20 gram Breedmax en 50 gram rusk. Even roeren en een minuut laten opzwellen.
2 - Hieraan voegen we dan 250 gram Cédé voor exoten aan toe. Goed roeren, een minuutje laten staan en weer roeren. Het eivoer is klaar.

Op regelmatige basis worden hieraan diepgevroren pinkys en buffalowormpjes aan toegevoegd maar evenwel niet dagelijks. Geven we deze bron van eiwitten dagelijks dan worden de broedvogels te driftig en laten hun jongen te vroeg aan hun lot over. Ook verenpikken der oudervogels is hiervan een oorzaak.

Naar boven

VITAMINES:

Vitamines zijn organische verbindingen die beslist noodzakelijk zijn voor diverse chemische processen die zich in het vogellichaam afspelen. Ze hebben ze nodig om in leven te blijven, zich voor te planten, enz. Vitamines moeten we van buiten het lichaam via de voeding verstrekken. Verschillende vitamines worden in het lichaam zelf opgebouwd door bacteriën of ze ontstaan door invloed van het zonlicht. Die aanmaak van vitamines door het lichaam zelf is echter onvoldoende om een vogel in optimale conditie te houden, we gaan ze iets extra moeten bezorgen.

In de handel zijn onnoemelijk veel producten te koop en vrijwel allen zijn ze afdoende omdat het aantal eenheden dat ze bezitten per vitamine zo hoog ligt dat ze echt moeten voldoen. Volg gewoon wat er op de verpakking staat en je zebravinken zullen niets te kort komen. Een opsomming van de verschillende vitamines ga ik niet geven, noch hun functie binnen het vogellichaam. Voor meer informatie kan je altijd terecht in boeken over voeding. Welke vitamines wij geven kan je hierboven lezen bij de bereiding van het eivoer.

Geef steeds een multivitaminepreparaat en knoei niet met enkelvoudige vitamines.

Naar boven

WATER:

Van water kan je niet onmiddellijk zeggen dat het een voedingswaarde heeft, maar toch is het onontbeerlijk. Water heeft namelijk drie functies: warmteregelaar, oplosmiddel en transportmiddel. Voor een goede spijsvertering is water noodzakelijk. Alle voedingsstoffen worden in het water opgenomen en via de organen in de bloedbanen gebracht. Via het bloed worden ze dan in alle delen van het zebravinkenlichaam gebracht. De afvalstoffen moeten het lichaam dan weer verlaten en hiervoor is water ook verantwoordelijk. Zebravinken urineren niet in vloeibare vorm; zij raken via het mest alles kwijt. De urine is eigenlijk de witte aanslag op het mest.

De temperatuur van een zebravink ligt rond de 42°C, dus aardig wat hoger dan bij de mens. Zodoende voelt een zebravink altijd warm aan als je ze in de hand neemt, het warmtegevoel komt dus niet van koorts. Om die temperatuur zo hoog te houden, moet het water zorgen voor aanvoer van brandstoffen. Deze brandstoffen komen uit de droge stof. Naast het vocht uit de voeding moet de vogel ook vrij kunnen beschikken over zuiver drinkwater dat regelmatig ververst wordt. Vervuild water kan een bron zijn van alle mogelijke ziektekiemen.

Op dit ogenblik wordt er enorm sterk aangeraden door medici om het drinkwater aan te zuren of om de zuurtegraad van het drinkwater te verhogen. Dit kan door het gebruik van vooral appelazijn of medicinaal zoutzuur. Lees echter zeer nauwkeurig de bijsluiter of de handleiding op de fles, want hier begeeft zich op een zeer gevoelig en vooral gevaarlijk vlak.

Naar boven

GROENVOER:

Onder groenvoer verstaan wij alle mogelijke soorten onkruiden in groene vorm, evenals groenten of gekiemd zaad. Als dit in zeer beperkte mate gegeven wordt, is groenvoer een goede aanvulling op het menu. Maar er kunnen problemen ontstaan als onze zebravinken er vrije en onbeperkte beschikking over hebben en dus te veel groenvoer tot zich nemen. Bij het zaad hebben we gezegd 17% water en 83% droge stof, bij groenvoer is het net andersom, daar hebben we 80% water en 20% droge stof. U begrijpt ook dat de zebravinken uit die 20% droge stof, die ze kunnen opnemen uit groenvoer, onmogelijk voldoende voedingsstoffen kunnen tot zich nemen. De vogels raken onherroepelijk uit conditie en ze geven je de grootste problemen bij de kweek. Bij pasgeboren jongen ligt de doodsoorzaak dikwijls aan te veel groenvoer of gekiemd zaad.

MINERALEN, GRIT & MAAGKIEZEL:

Deze moeten voortdurend aanwezig zijn in onze kooien en volières. De zebravinken vullen hiermee hun behoefte aan mineralen aan. Vooral poppen hebben daarvan een extra portie nodig in de voorbereiding van de kweek. Poppen halen de stoffen, die nodig zijn voor de vorming van de eierschaal, uit hun eigen beenderstel. Nadien worden die stoffen dan weer aangevuld met mineralen vanuit de grit, oesterschelpen en maagkiezel. Krijgen ze dat niet, dan is legnood het gevolg en bij kleine exotische vogels, zoals zebravinken, heeft dat dikwijls de dood, of minstens legnood, tot gevolg.

In iedere dierenspeciaalzaak kan je mineralen kopen in poedervorm. Het meest bekend bij vooral duivenliefhebbers is de rode Vitamineral. Dit rode poeder is enorm goed om je zebravinken te voorzien van alle mineralen. Je kan het los in een potje verstrekken of je kan het ook onder het eivoer doen.

INSECTEN:

Jaren geleden dachten we dat de zebravinken in de natuur regelmatig insecten tot zich namen. Na een onderzoek van een Australische professor weten we beter. Deze professor onderzocht de krop- en maaginhoud van dode zebravinken en kwam tot de onthutsende vaststelling dat er vrijwel geen insecten te vinden waren in de dode vogels. Onderzoek van nog levende exemplaren gaf eenzelfde resultaat, dus het is niet nodig om insecten te voederen. Meestal bezitten onze voedingssupplementen genoeg dierlijke eiwitten om de vogel in zijn behoefte te voorzien.

Maar het feit dat er weinig insecten gevonden werden in de maaginhoud bewijst niet dat onze zebravinken ze niet lusten. Vele jaren heb ik mijn zebravinken insecten onthouden, maar sinds 2007 geef ik ze weldegelijk pinky's en buffalowormen. Om ziektekiemen uit de vogels te houden geef ik ze niet in levende vorm maar diepgevroren. En het is een lust om te zien hoe de zebravinken deze pinky's en buffalowormen onmiddellijk uit het eivoer pikken. Vermits onze andere Australische prachtvinken deze insecten ook graag lusten ontbreken ze nooit in ons eivoer. Vers uit de diepvries gaan ze in het water met de rusk. De tijd om de rusk te laten zwellen is meer dan genoeg om de pinky's te ontdooien.

Naar boven

ONKRUIDEN:

Deze kunnen zeker een toegevoegde waarde zijn. Alleen moeten we oppassen met hetgeen wat we voederen. Onkruiden bevatten stoffen die de kleur van de bevedering kunnen beïnvloeden, zo zijn er kruiden die invloed hebben op de hoeveelheid phaeomelanine. Een warmere tint bruin is dan het gevolg en dat dit bij vogels uit de grijsserie hoogst ongewenst is, hoeven wij jullie niet uit te leggen.

© The World Of Zebrafinches - Jos & Sebastien Libens

Deze pagina is keer bezocht sinds 2 januari 2009.